Nadmiernie napięte mięśnie dna miednicy – przyczyny, objawy, co z tym robić

Co to znaczy, że mięśnie dna miednicy są nadmiernie napięte?

Mięśnie dna miednicy powinny umieć zarówno się napinać, jak i rozluźniać – zależnie od tego, czego w danym momencie potrzebuje organizm. Problem pojawia się wtedy, gdy pozostają w zbyt dużym napięciu albo nie potrafią odpowiednio „odpuścić” w sytuacji, która tego wymaga.

Co to znaczy, że mięśnie dna miednicy są nadmiernie napięte:

• mięśnie pozostają napięte nawet wtedy, gdy odpoczywasz,
• mięśnie potrafią się rozluźnić, ale nie robią tego do końca,
• mięśnie odruchowo zaciskają się przy dotyku, badaniu, próbie penetracji albo pod wpływem stresu,
• mięśnie nie rozluźniają się wtedy, kiedy powinny, np. podczas oddawania moczu lub wypróżniania,
• napięte mięśnie mogą być też bolesne lub tkliwe przy ucisku.

Jeśli zmagasz się z tym problemem, wcale nie musisz czuć tego przez cały czas. U wielu kobiet ujawnia się on dopiero w konkretnych sytuacjach życiowych, np. podczas badania ginekologicznego, przy zakładaniu tampona albo wtedy, gdy próbują świadomie rozluźnić dno miednicy, ale mięśnie nie reagują tak, jak powinny.

W internecie znajdziesz na to kilka nazw: hipertonia, nadreaktywność, nadmierna aktywność czy nierelaksujące dno miednicy. Poszczególne terminy nie zawsze oznaczają dokładnie to samo i w specjalistycznym nazewnictwie mają bardziej precyzyjne definicje. W tym artykule dla uproszczenia będziemy mówić o nadmiernym napięciu mięśni dna miednicy.

Dlaczego napięte mięśnie dna miednicy bywają jednocześnie słabe?

Napięty mięsień nie musi być mięśniem silnym. Prawidłowo działające dno miednicy powinno nie tylko mocno się zacisnąć, ale też rozluźnić, szybko zareagować i dostosować napięcie do sytuacji.

Gdy mięśnie przez długi czas pracują w zbyt dużym napięciu, ich funkcja może być zaburzona – mogą mieć gorszą wytrzymałość, słabiej się rozluźniać i gorzej reagować wtedy, gdy potrzebny jest szybki skurcz.

Możesz wyobrazić sobie dłoń zaciśniętą przez dłuższy czas w pięść. Jest napięta, ale nie oznacza to, że jest w najlepszej formie do wykonania kolejnego mocnego i precyzyjnego ruchu. Podobnie mięśnie dna miednicy potrzebują zarówno napięcia, jak i rozluźnienia oraz dobrej koordynacji.

Po czym poznać nadmierne napięcie mięśni dna miednicy?

Nie ma jednego objawu, po którym można rozpoznać nadmierne napięcie dna miednicy. Dolegliwości mogą dotyczyć pęcherza, wypróżniania, współżycia albo bólu i często występują w różnych kombinacjach.

Sam objaw nie wystarcza więc do postawienia diagnozy, ale kilka charakterystycznych problemów pojawiających się razem może być wskazówką, że warto sprawdzić również pracę mięśni dna miednicy.

Objawy przy oddawaniu moczu

Objawy przy oddawaniu moczu, mogące świadczyć o nadmiernym napięciu mięśni dna miednicy:

• nagłe, silne parcie na mocz, które trudno odroczyć,
• częste wizyty w toalecie,
• trudność z rozpoczęciem oddawania moczu,
• słaby albo przerywany strumień,
• uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza,
• pieczenie lub ból przy oddawaniu moczu.

Zdarza się też, że objawy przypominają infekcję dróg moczowych: pojawia się parcie, częstomocz, pieczenie czy ból, ale badania nie potwierdzają zakażenia. Nie oznacza to automatycznie problemu z mięśniami dna miednicy, ale przy nawracających dolegliwościach bez uchwyconej infekcji warto brać to pod uwagę.

Objawy przy wypróżnianiu

Nadmiernemu napięciu lub nieprawidłowemu rozluźnianiu mięśni dna miednicy mogą towarzyszyć następujące objawy przy wyprożnianiu:

• zaparcia,
• konieczność silnego parcia,
• uczucie blokady albo niepełnego wypróżnienia,
• potrzeba zmiany pozycji lub ucisku okolicy krocza, aby ułatwić wypróżnienie,
• ból podczas lub po wypróżnieniu.

Objawy podczas współżycia i badania ginekologicznego

Mogą to być m.in.:

• ból przy wejściu do pochwy,
• ból przy głębszej penetracji,
• pieczenie lub ból okolicy sromu,
• ból utrzymujący się po stosunku,
• mimowolne zaciskanie się mięśni przy próbie penetracji,
• ból podczas badania ginekologicznego.

Wskazówką może być również trudność z włożeniem tampona lub innego produktu dopochwowego, szczególnie jeśli towarzyszy jej ból albo odruchowe zaciskanie mięśni.

Szerzej o samym bólu przy współżyciu piszemy tutaj: Ból podczas stosunku – przyczyny, leczenie i droga do odzyskania komfortu

Ból miednicy i okolic

Nadmiernemu napięciu mogą również towarzyszyć:

• ból miednicy, krocza, sromu, odbytu, kości ogonowej lub podbrzusza,
• ból dolnej części pleców, czasem promieniujący do pachwin lub ud,
• uczucie napięcia, ucisku lub ciężkości w obrębie miednicy.

Nasilenie objawów po stosunku lub po ćwiczeniach

Warto zwrócić uwagę również na to, co nasila dolegliwości. Jeśli ból, uczucie napięcia lub inne objawy pojawiają się albo zwiększają po stosunku czy po ćwiczeniach polegających na wielokrotnym zaciskaniu dna miednicy, powiedz o tym fizjoterapeutce lub lekarzowi. Taka informacja może pomóc w ocenie sposobu pracy mięśni.

Skąd się bierze nadmierne napięcie dna miednicy?

Rzadko da się wskazać jedną konkretną przyczynę. Częściej kilka czynników nakłada się na siebie i z czasem utrwala nieprawidłowy sposób pracy mięśni. Bywa też, że nie udaje się jednoznacznie ustalić, od czego problem się zaczął.

Przykładowe przyczyny nadmiernego napięcia dna miednicy to:

• Codzienne nawyki. Częste wstrzymywanie moczu lub stolca, silne parcie podczas wypróżniania czy nawykowe napinanie brzucha i pośladków mogą sprzyjać utrwalaniu wzorca, w którym mięśnie dna miednicy mają trudność z pełnym rozluźnieniem.
• Sposób oddychania i pracy całego tułowia. Dno miednicy współpracuje z przeponą i mięśniami brzucha. Jeśli stale wstrzymujesz oddech, mocno napinasz brzuch albo nie potrafisz swobodnie rozluźnić tułowia, może to wpływać również na sposób pracy mięśni dna miednicy. Oddychanie przeponowe jest z tego powodu wykorzystywane w terapii ukierunkowanej na ich rozluźnianie.
• Trening i powtarzające się napinanie. Problemem nie jest sam sport czy trening siłowy, ale sytuacja, w której mięśnie są wielokrotnie napinane bez umiejętności pełnego rozluźnienia między skurczami. Dotyczy to także źle dobranych lub wykonywanych w nadmiarze ćwiczeń dna miednicy.
• Ból i reakcja obronna organizmu. Ból może powodować odruchowe napinanie mięśni, a utrzymujące się napięcie może z kolei podtrzymywać lub nasilać dolegliwości. W ten sposób powstaje błędne koło i nie zawsze da się później powiedzieć, co pojawiło się jako pierwsze. Przewlekły ból miednicy często współwystępuje ze zwiększonym napięciem dna miednicy.
• Poród, urazy i choroby w obrębie miednicy. Do nadmiernego napięcia mogą przyczyniać się urazy związane z porodem, blizny i operacje w obrębie miednicy, a także choroby przebiegające z przewlekłym bólem, takie jak endometrioza czy zespół bolesnego pęcherza.
• Stres i napięcie emocjonalne. U części osób stres, lęk czy przewlekłe pobudzenie wiążą się z odruchowym napinaniem mięśni, w tym mięśni dna miednicy. Nie oznacza to, że problem jest „w głowie” – układ nerwowy po prostu wpływa na napięcie mięśni tak samo jak w innych częściach ciała.

Najczęściej nie chodzi więc o znalezienie jednego winowajcy, ale o ustalenie, co w Twoim przypadku podtrzymuje napięcie i utrudnia mięśniom powrót do prawidłowej pracy.